شنبه، 3 اسفند 1398

Saturday February 22, 2020

پهنه ی وسیع سبز زاگرس نیازمند حساسیت و توجه همه جانبه و بیش از پیش است.
احوال ناخوش جنگل های زیبای زاگرس/ ضرورت توجه بیش از پیش به این منابع

دکتر بیت ­الله محمودی، عضو هیئت علمی گروه علوم جنگل دانشگاه شهرکرد و رئیس انجمن علمی جنگلبانی شعبه استان، در گفتگو با خبرگزاری دانشگاه شهرکرد گفت: زاگرس به سه بخش شمالی، مرکزی و جنوبی تقسیم می شود که تمامی سطح چهارمحال­ وبختیاری، بخش شمالی استان کهگیلویه و بویراحمد، جنوب غربی استان اصفهان، شمال­ غربی فارس، شمال­ شرقی خوزستان و بخش­ هایی از جنوب­شرقی لرستان را زاگرس مرکزی با حدود 700 هزار هکتار جنگل در بر می­گیرد.

Card image cap

جنگل­‌های بسیار زیبای زاگرس، این پهنه ی وسیع سبز، حالا بیش از گذشته نیازمند توجه و حفاظت است.

در ایران 5 رویشگاه جنگلی وجود دارد که بزرگترین آن زاگرس است. جنگل‌های زاگرس بیش از 5 میلیون هکتار وسعت دارند که 40 درصد وسعت جنگل های کشور را در بر می گیرند.

رویشگاه جنگلی زاگرس 11 استان را در بر می گیرد که از آذربایجان غربی شروع می شود و به جنوب استان فارس که خط انتهایی گسترش جنگل‌های زاگرس است، می رسد.

دکتر بیت‌­الله محمودی، عضو هیئت علمی گروه علوم جنگل دانشگاه شهرکرد و رئیس انجمن علمی جنگلبانی شعبه استان، در گفتگو با خبرگزاری دانشگاه شهرکرد گفت: زاگرس به سه بخش شمالی، مرکزی و جنوبی تقسیم می شود که تمامی سطح چهارمحال­‌و‌بختیاری، بخش شمالی استان کهگیلویه و بویراحمد، جنوب غربی استان اصفهان، شمال­‌غربی فارس، شمال‌­شرقی خوزستان و بخش­هایی از جنوب­‌شرقی لرستان را زاگرس مرکزی با حدود 700 هزار هکتار جنگل در بر می­‌گیرد.

وی با بیان اینکه 91 گونه درختی و درختچه‌ای معادل 54 درصد گونه چوبی زاگرس در جنگل‌های زاگرس مرکزی قرار دارند ادامه داد: 4/20 درصد از وسعت چهارمحال­‌و­بختیاری را جنگل تشکیل می­دهد که این سطح 3/2 درصد از جنگل­‌های کشور و 7/6 درصد از جنگل­‌های زاگرس را شامل می­‌شود.

دکتر بیت‌­الله محمودی، با اشاره به اینکه بیش از 2 میلیون نفر از جمعیت کشور در رویشگاه­‌های جنگلی زاگرس زندگی می­‌کنند گفت: یکی از خطراتی که در حال حاضر جنگل­‌های زگرس را تهدید می­کند وابستگی زیاد مردم محلی به جنگل است به طوری که بخش زیادی از نیاز­های معیشتی و درآمدی خود را از جنگل­‌های زاگرس تامین می‌­کنند.

دکتر محمودی افزود: تغییر کاربری و سیطره طرح­‌های عمرانی به خصوص خطوط مواصلاتی، پروژه های انتقال گاز و... صدمات زیادی به جنگل­‌های زاگرس وارد کرده است.

وی با بیان اینکه ایران در کمربند خشک و نیمه خشک جهان قرار دارد، تصریح کرد: از آنجایی که تامین آب یک چالش جدی برای کشور است و زاگرس و جنگل‌های آن تامین کننده حدود 40 درصد منابع آبی کشور هستند، موجودیت این جنگل­‌ها برای کشور ما بسیار مهم و حساس بوده و باید حفاظت آنها با حساسیت بیشتری انجام شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد اضافه کرد: بررسی­‌های انجام شده در جنگل‌­های استان نشان داده است مناطقی از جنگل که کمتر دچار تخریب هستند، نرخ ذخیره و تولید آب در آنها، 188 برابر بیشتر از جنگل‌های تخریب شده است.

دکتر محمودی در پاسخ به اینکه اجرای طرح­‌های آبخیز‌داری تا چه حد می­تواند در ذخیره آب موثر باشد گفت: اجرای طرح‌­های آبخیزداری و آبخوان‌­داری در چهارمحال‌­و بختیاری به این دلیل که در خط الراس حوزه‌­های آبخیز کارون، دز و زاینده رود قرار دارد، بسیار مهم است، البته متولیان اجرایی منابع طبیعی اقدامات متعددی در بحث آبخیزداری و آبخوان‌­داری انجام داده‌­اند اما هرگز این اقدامات نتوانسته است کنترل کننده اثراتی باشد که ماحصل تخریب‌های صورت گرفته در اراضی مرتعی و جنگلی است.

وی با اشاره به اینکه در کشور ما جنگل‌­ها 54 خدمت در قالب خدمات تولیدی، تنظیمی، زیستگاهی، تامین کنندگی و رفاهی - فرهنگی ارائه می­دهند، خاطر‌نشان کرد: خشکیدگی جنگل­‌های زاگرس که در سال‌­های اخیر به خصوص 5 سال اخیر شاهد آن هستیم و سایر عوامل تخریب جنگل، باعث شده است میزان عرضه کارکرد جنگل‌­های زاگرس در محدوده استان به حداقل برسد.

دکتر محمودی اضافه کرد: تا کنون 80 هزار هکتار از 355 هزار هکتار وسعت جنگل­‌های زاگرس دچار خشکیدگی توده ای شده است.

مهمترین راهکار حفاظت از جنگل‌­ها، ایجاد حداقل وابستگی معیشتی مردم به جنگل

عضو هیئت علمی گروه علوم جنگل دانشگاه شهرکرد در خصوص حفظ و صیانت از جنگل­‌های زاگرس اظهار کرد: باید اقداماتی انجام دهیم که وابستگی معیشتی مردمی که در دل جنگل‌های زاگرس زندگی می کنند، به جنگل، به حداقل برسد.

وی با بیان اینکه باید زیرساخت­‌های زندگی را در مناطق روستایی و عشایری بالا ببریم، گفت: بررسی انجام شده در جنگل­‌های لردگان نشان می‌دهد که هر خانوار به طور متوسط 18 متر مکعب در سال چوب برداشت می‌کند و باید تلاش شود میزان تامین نیاز‌های معیشتی مردم به خصوص نیاز به برداشت چوب هیزمی از جنگل‌­ها مرتفع شود.

دکتر محمودی خاطر‌­نشان کرد: در حال حاضر برداشت چوب از جنگل 6ونیم برابر میزان رویشی است که هر ساله به طور طبیعی به جنگل‌­ها اضافه می شود و طبیعی است در صورت عدم اقدامات لازم بعد از مدتی این سرمایه بسیار ارزشمند به حداقل می‌رسد.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد افزود: توسعه خدمات و تسهیلات رفاهی از قبیل تامین سوخت به صورت نفت، گاز و یا از طریق انرژی­‌های خورشیدی که در شهرستان لردگان و بازفت شروع شده است، بسیار کمک کننده است.

وی با اشاره به اینکه زراعت در کف پوش جنگل‌­ها و چرای مستمر دام آینده جنگل‌­های زاگرس را به خطر انداخته است، بیان کرد: در حال حاضر بیش از 18 میلیون واحد دام سبک در جنگل­‌های زاگرس وجود دارد که حضور مستمر آنها اجازه زادآوری و تجدید حیات به جنگل را نمی‌­دهد.

دکتر محمودی ادامه داد: باید واحد­های اجرایی به کمک واحد­های تحقیقاتی و دانشگاهی به سمت استفاده از آن بخش از جنگل و خدمات آن که موجودیت ساختاری جنگل را به خطر نمیاندازد، به عنوان مثال بهره­گیری از خدمات فرهنگی و رفاهی جنگل­ها از جلمه توسعه پایدار گسترههای تفرجی و ... حرکت نمایند.

جنگل‌کاری در چه صورت به حفظ و صیانت از جنگلها کمک میکند؟

عضو هیئت علمی گروه علوم جنگل دانشگاه شهرکرد با اشاره به اینکه جنگل­‌ها از نظر اکولوژیک و بستر نگهداری نهال در شرایطی نیستند که نهال با محیط سازگار شده و آینده­‌ای برای رشد داشته باشد و کاشت نهال در جنگل فرآیند بسیار پیچیده‌ای است، اظهار داشت: اثرات جنگل­‌کاری چه در قالب توسعه و چه در غالب غنی سازی یا احیا محسوس نبوده است و این بخش از صیانت از جنگل موفقیت­‌های بسیار محدودی داشته است.

دکتر محمودی ادامه داد: لازم است عرصههایی که در سالهای گذشته کاشت نهال در آنها صورت گرفته مورد بررسی قرار گیرند تا مشخص شود نهال کاشته شده تا چه اندازه در محیط رشد داشته و پایدار بوده است تا با توجه به تجربه مدیریتی نشان داد نهالهایی که الان کاشته میشوند در آینده چقدر ماندگار خواهند بود.

وی تصریح کرد: طرح صیانت از جنگلها در قالب طرحهای جنگلکاری تا زمانی که ساختار تثبیت نهال در جنگل را محیا نکنیم، موفق نخواهد بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد در پاسخ به این پرسش که دانشگاه شهرکرد چه فعالیتهایی در این حوزه داشته است گفت: برگزاری کنفرانس دوسالانه با عنوان منابع طبیعی و توسعه پایدار در زاگرس، که دومین آن شهریور امسال در دانشگاه شهرکرد برگزار گردید، از جمله اقدامات ترویجی دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد است.

وی افزود: دبیر­خانه دائمی همایش منابع طبیعی و توسعه پایدار در زاگرس در دانشگاه شهرکرد مستقراست و به طور مستمر فعالیتهای این کنفرانس را پیگیری میکند.

استاد دانشگاه شهرکرد گفت: از رسالتهای برگزاری این همایشها این است که پیوند بین فضای علمی و دستگاههای اجرایی را بیشتر کند، اگرچه نشستهای خوبی بین این حوزهها برگزار شده است اما اگر این ارتباطات در عمل و به شکل اجرایی جدیتر و محسوستر باشند، قطعا تاثیرات بهتری خواهد داشت.

دکتر محمودی با اشاره به اینکه بزرگترین مشکلی که در حوزه جنگل‌ها و محیط زیست کشور وجود دارد این است که اهمیت نگهداشت، حفاظت و توسعه منابع طبیعی و محیط زیست آنگونه که باید برای عموم شفاف و مشخص نیست بیان کرد: یکی از رسالتهای اصلی دانشگاه این است که این اهمیت‌ها را پررنگ و در بین اقشار مختلف مردم، سیاستمداران و مدیران این حساسیت را ایجاد کند که پرداختن به جنگلها و اقدامات مدیریتی در راستای حفظ و صیانت از جنگلها چقدر می تواند موثر و مهم باشد.

وی تصریح کرد: وقتی در جامعه ای سلامت زیست محیطی به خطر افتد، سلامت اجتماعی آن هم به خطر خواهد افتاد و متعاقب آن سلامت فردی هم تحت تاثیر قرار می­گیرد؛ که متاسفانه در کشور ما سلامت در بعد زیستمحیطی، شفاف، مشخص و پراهمیت نیست، و دانشگاهها می­توانند از طریق ترویج اهمیت حفظ و حراست از منابع طبیعی آگاهی نسبت به این سلامت را توسعه بخشند.

دکتر محمودی اضافه کرد: از دیگر اقدامات دانشگاه شهرکرد در این حوزه راهاندازی شعبه انجمن علمی جنگلبانی کشور در استان بوده است.

عضو هیئت علمی گروه علوم جنگل خاطرنشان کرد: امسال هم مجوز تشکیل بنیاد دانشجویی حامیان منابع طبیعی را گرفتیم تا دانشجویان، فارغالتحصیلان وافرادی که به محیط زیست علاقه‌مند هستند و حفظ و حراست از آن دغدغه آنان است، در دل این بنیاد فعالیتهای ترویجی، آموزشی، فرهنگی و پژوهشی داشته باشند.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهرکرد در خصوص اقدامات محیط زیستی انجام شده در فضای درونی دانشگاه شهرکرد گفت: متاسفانه علیرغم تلاشهایی که در این حوزه صورت گرفته است، هنوز با استاندارد­ها فاصله داریم.

وی ادامه داد: هنوز در انتخاب گونه، طراحی کاشت گونهها و همچنین مکانیسم آبیاری ضعف هایی وجود دارد که البته مدیریت سبز دانشگاه باید به سمت رفع این نواقص حرکت کند و یکی از راه حلهایی که وجود دارد بازیافت آب خاکستری و استفاده از آن در آبیاری فضای سبز دانشگاه است.

دکتر محمودی با بیان اینکه فضای سبز دانشگاه نیازمند تدوین یک طرح جامع است که مطابق آن فعالیتهای فضای سبز دانشگاه مدیریت شود گفت: لازم است پیمانکار­های متولی فضای سبز دانشگاه، با یک برنامه مدون سالانه عمل کنند.

 وی در پایان، با اشاره به اینکه مجموعه مدیریتی دانشگاه شهرکرد این دغدغه را دارد که طرح جامع فضای سبز دانشگاه شهرکرد با استفاده از ظرفیت بسیار بالای علمی که در دانشکده های کشاورزی و منابع طبیعی و علوم زمین وجود دارد، نوشته شود، اظهار‌داشت: اگر مطابق یک طرح جامع مدون عمل شود بدون شک علاوه بر افزایش بازده و برخورداری از فضای سبز زیباتر، در مصرف منابع آبی صرفه جویی خواهد شد.

دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط خبرگزاری دانشگاه شهرکرد در وب سایت منتشر خواهد شد

پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد

پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد

لطفا نظرتان را بنویسید
بربحث ترین اخبار